ภาวะรกเกาะต่ำ เป็นอันตรายไหม

#1

ภาวะรกเกาะต่ำ หรือ placenta previa(placenta=รก) หมายถึงภาวะ ที่การเกาะของรก เกาะต่ำลงจากปกติที่อยู่สูงขึ้นไปในมดลูก บางครั้ง เกาะต่ำลงมาถึงปากช่องคลอด และทำให้เกิดปัญหา คือเลือดออกในช่วงที่ปากช่องคลอดขยายตัว คือช่วงครึ่งหลัง (3-8 เดือน)ของการตั้งครรภ์ และถ้าเป็นมาก อาจทำให้ตกเลือด เด็กไม่สามารถคลอดตามปกติ ต้องผ่า เพราะมีรกขวางอยู่ <br>
<br>
อุบัติการ การเกิดรกเกาะต่ำ เกิดได้ประมาณ 2-5 รายต่อการตั้งครรภ์1000 ราย และเป็นสาเหตุทำให้แม่เสียชีวิต ประมาณ 3ใน 10000 คน <br>
<br>
รก คืออวัยวะพิเศษ ที่สร้างขึ้นมาในช่วงตั้งครรภ์ ทำหน้าที่ส่งอาหารและออกซิเจนไปเลี้ยงทารกและกำจัดของเสีย โดยด้านหนึ่งของรก ต่อกับเส้นเลือดที่สายสะดือของเด็ก อีกด้านของรก จะเกาะกับผนังมดลูก เลือดลูกกับแม่จะไม่ผสมกัน แต่จะมีการแลกเปลี่ยนสารระหว่างกัน <br>
<br>
ในภาวะปกติ รกจะเกาะสูงขึ้นไปในมดลูก (ในระยะแรก ๆ จะเกาะต่ำ ๆ ได้ถึง20% แต่เมื่อการตั้งครรภ์พัฒนาไป จะเลื่อนขึ้นด้านบนไปเรื่อย ๆ) <br>
<br>
ชนิดของรกเกาะต่ำ <br>
<br>
- เกาะต่ำแต่ไม่ถึงปากมดลูก <br>
- เกาะต่ำและเลยไปบางส่วนของปากมดลูก <br>
- เกาะต่ำและปิดปากมดลูกไว้ทั้งหมด <br>
<br>
สาเหตุ <br>
ไม่มีใครทราบ แตปัจจัยเสี่ยงที่อาจเกี่ยวข้องคือ การที่มารดาอายุมาก เช่นพบว่า มารดาอายุ30ปี โอกาสเกิดรกเกาะต่ำมากเป็น 3เท่าของมารดาอายุ 20 ปี การที่มีรกเกาะต่ำมาก่อน การผ่าตัดคลอดบุตรมาก่อน เคยทำแท้ง หรือการสูบบุหรี่ <br>
<br>
อาการและอาการแสดง <br>
เลือดออกทางช่องคลอด ในอายุครรภ์มากกว่า 6 เดือน มักไม่ปวดท้อง และเป็นเลือดสดๆ การมีเลือดออกครั้งแรกมักไม่มาก แต่รอบต่อๆไปอาจมากจนเสียชีวิต ที่เรียกว่าตกเลือดได้ <br>
<br>
อาจมีการหดรัดตัวของมดลูกได้ สิ่งสำคัญของแพทย์เมื่อสงสัยคือ ทำอัลตราซาวด์และตรวจหัวใจเด็ก เมื่อสงสัย แพทย์ต้องระมัดระวังอย่างมากในการตรวจภายใน เพราะจะกระตุ้นการลอกของรกให้ตกเลือดรุนแรงได้ (แพทย์อาวุโสแนะนำว่า ถ้าจะตรวจภายใน ก็ต้องเตรียมพร้อมที่จะทำผ่าตัดเอาเด็กออกได้เลย) <br>
<br>
ในแผนกฉุกเฉิน เมื่อมีการตกเลือดในอายุครรภ์ช่วงนี้ และสงสัย ต้องมีการเตรียมพร้อม โดยเรียกสูตินรีแพทย์ สังเกตอาการในรพ. เตรียมเลือด แทงน้ำเกลือ และพร้อมที่จะเปิดห้องผ่าตัด ในกรณีไม่พร้อม ควรส่งตัวไปในสถานที่ที่มีการผ่าตัดได้อย่างรวดเร็ว ถ้าเด็กมีอาการของการขาดออกซิเจน เด็กโตพอที่จะคลอดได้ ก็มักทำผ่าตัดเอาเด็กออกเลย <br>
<br>
ในสตรีที่มีรกเกาะต่ำบางราย โดยเฉพาะเคยมีรกเกาะต่ำมาก่อน หรือเคยทำผ่าตัดคลอดทางหน้าท้อง จะมีความเสี่ยงต่อภาวะอีกอย่างที่เรียกว่า placenta accreta คือรกเกาะแน่น และบางครั้งเกาะมานอกผนังมดลูกเลย ทำให้เวลาคลอด รกไม่คลอดหรือหลุด มดลุกจะหดตัวไม่ได้และไม่สามารถหยุดเลือดตามธรรมชาติ เกิดการตกเลือดรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ ภาวะนี้ มักลงเอยในขั้นที่ต้องตัดมดลูกของแม่ ภายหลังผ่าเด็กออก เพราะมักมีเลือดออกมากจนเสี่ยงต่อชีวิตได้ <br>
<br>
ภาวะ placenta accreta นี้บางครั้งวินิจฉัยยากมาก แม้จะทำเอ็กซเรย์คลื่นแม่เหล็ก หรือวิธีอื่นๆ บางทีเจอในห้องผ่าตัดโดยบังเอิญ ถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางสูตินรีเวชที่อันตรายอย่างมาก <br>
<br>
เรียบเรียงโดย นพ.กิจการ จันทร์ดา

#2

น่ากลัวจังเลยค่ะ <br>
<br>
กลัวที่สุดเลย <br>
<br>

#3

<img src="pic/b1.gif"> แสดงว่าถ้าอายุมากกว่า 30ปีมีบุตรค่อนข้างอันตรายซิคะ

#4

รกเกาะต่ำ <br>
<br>
เป็นภาวะที่รกมีการฝังตัวหรือเกาะบริเวณส่วนล่างของมดลูกในขณะตั้งครรภ์ โดยปกติรกทำหน้าที่เป็นตัวกลางผ่านอาหารและก๊าซต่างๆ จากมารดาสู่ทารกในครรภ์ และนำของเสียจากทารกสู่มารดา จึงเป็นส่วนที่มีการไหลเวียนของเลือดตลอดเวลาดังนั้นถ้ามีการกระทบกระเทือนต่อรก ไม่ว่าจากอุบัติเหตุหรือการร่วมเพศผลย่อมเกิดขึ้นต่อรกที่เกาะต่ำได้มากกว่ากรณีที่รกเกาะบริเวณอื่นที่อยู่เหนือขึ้นไป <br>
<br>
อาการของรกเกาะต่ำคือ มีเลือดสดๆ ไหลออกมาทางช่องคลอดโดยไม่จำเป็นต้องมีอาการปวดท้องร่วมด้วย การตรวจที่ง่ายที่สุดคือการตรวจด้วยเครื่องอัลตราซาวนด์ หากพบว่ามีรกเกาะต่ำ ข้อแนะนำคือนอนพักให้มาก ระวังการกระทบกระเทือนต่อท้องหรือมดลูก เช่น ห้ามการมีเพศสัมพันธ์ ระวังหกล้ม ฯลฯ จนถึงช่วงครบกำหนดคลอด หากรกยังเกาะต่ำอยู่ แพทย์อาจพิจารณาผ่าตัดเอาเด็กออกทางหน้าท้องเพื่อความปลอดภัยของทารก <br>
<br>
น.พ.ชาญวิทย์ พันธุมะผล <br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>
<br>

#5

รกเกาะต่ำ มักเกิดจากด้านบนๆ ของโพรงมดลูกมีแผลเก่าอยู่ รกจึงไม่สามารถเติบโตเข้าไปในบริเวณแผลได้ แต่จำกัดอยู่ในบริเวณส่วนล่างของมดลูก แผลเหล่านี้อาจเกิดจากการขูดมดลูก การทำแท้ง แผลผ่าตัดเก่าบนตัวมดลูก การล้วงรกในครรภ์ก่อนการอักเสบติดเชื้อ หรือแม้แต่แผลจากการหลุดลอกของรกในครรภ์ก่อนๆ รกเกาะต่ำจึงพบได้บ่อยในครรภ์หลังๆ มากกว่าครรภ์แรก และเกิดซ้ำได้ในครรภ์ต่อมา <br>
ถ้ารกที่เกาะต่ำอยู่บริเวณแผลผ่าตัดคลอดในครรภ์ก่อน รกอาจฝังลึกลงไปในแผล เกิดอันตรายจากการล้วงรกไม่ออกในครรภ์ต่อมาได้ จึงควรเว้นการตั้งครรภ์ครั้งต่อไปอย่างน้อย 1-2 ปี เพื่อให้แผลผ่าคลอดบนตัวมดลูกสมานดีเสียก่อน <br>
<br>